Okrągły jubileusz trzydziestolecia istnienia obchodzi w okresie od 02. 2014 do 02. 2015 roku łódzka Galeria Wschodnia. Jej twórcy planują w tym czasie wiele indywidualnych i zbiorowych prezentacji w swojej siedzibie, w innych miejscach na terenie Łodzi, a także poza granicami miasta. Działająca w Łodzi od 1984 roku placówka stworzyła bądź współtworzyła wiele niepowtarzalnych wydarzeń, ważnych nie tylko dla łódzkiego środowiska i polskiej historii sztuki, ale także dla twórców z całego świata.

Okrągły jubileusz trzydziestolecia istnienia obchodzi w okresie od 02. 2014 do 02. 2015 roku łódzka Galeria Wschodnia. Jej twórcy planują w tym czasie wiele indywidualnych i zbiorowych prezentacji w swojej siedzibie, w innych miejscach na terenie Łodzi, a także poza granicami miasta. Działająca w Łodzi od 1984 roku placówka stworzyła bądź współtworzyła wiele niepowtarzalnych wydarzeń, ważnych nie tylko dla łódzkiego środowiska i polskiej historii sztuki, ale także dla twórców z całego świata.

Galeria powstała jako prywatna inicjatywa absolwentów łódzkiej uczelni artystycznej i była odpowiedzią na potrzebę zaistnienia miejsca plasującego się w latach 80-tych poza strukturami władzy, rządzącego się innymi prawami niż muzea czy Biura Wystaw Artystycznych, zawsze w jakimś stopniu zależnych od PRL-owskiej polityki. Inicjatywa była więc prywatna, choć nie w takim sensie, jak współczesne galerie komercyjne, które pojawiły się w Polsce w ostatnim czasie - Wschodnia jest bowiem miejscem, prowadzonym przez artystów dla artystów. Od pierwszych lat jej istnienia krystalizował się program współpracy twórców w duchu wspólnoty, nawiązywania relacji z artystami z zagranicy, wymiany idei i podejmowania wspólnych projektów. Jako przestrzeń prywatno-publiczna Wschodnia posiada więc szczególny charakter - jest obszarem oddolnej kreacji twórczej, rodzajem alternatywy artystycznej, która z jednej strony spełnia rolę lokalną, integrując łódzkie środowisko, a z drugiej posiada sieć wypracowanych przez lata kontaktów międzynarodowych.

Przypisana Galerii nazwa "Wschodnia" pochodzi od łódzkiej ulicy, przy której się znajduje. Historia tego miejsca sięga 1981 roku, kiedy w opustoszałym mieszkaniu znalazła siedzibę „Trupa AiP” Niezależnego Zrzeszenia Studentów Szkół Artystycznych, założona przez Piotra Bikonta (wówczas studenta łódzkiej Szkoły Filmowej), Jarosława Orłowskiego i Wojciecha Czajkowskiego. Mimo stanu wojennego miejsce to było cały czas aktywne, a w marcu 1984, po rocznym, generalnym remoncie roku kontynuowało już działalność pod nazwą Galeria Wschodnia, organizując pierwszą wystawę grafiki absolwentów łódzkiej ASP. Na pomieszczenia Galerii składają się dwa duże amfiladowo połączone pokoje (miejsca ekspozycji), kuchnia oraz pokój mieszkalny. Od tamtej pory w tym mieszkaniu-pracowni odbyło się kilkaset wystaw, prezentujących sztukę różnych dyscyplin, m.in. sztukę akcji, performance, instalacje, sztukę wideo, multimedia, fotografie, film, sztukę obiektu, a także wiele pokazów, odczytów i spotkań. Galeria zachowała swoją wielofunkcyjność do dziś, wciąż pełniąc rolę gościnnego miejsca dla twórców przygotowujących swoje realizacje, stanowiąc nieprzerwanie przestrzeń integracji środowiska artystycznego.

Galeria od samego początku utrzymywana jest z prywatnych środków gospodarzy tego miejsca, przyjaciół i związanych z nią artystów, zachowując status niezależności od uwarunkowań komercyjnych. Jej specyfiką stały się intermedialne działania oparte na dialogu z konkretną przestrzenią. Jest to wyzwanie dla twórców szukających „ludzkiego, mieszkalnego wymiaru” dla swoich realizacji i prac. Galeria jest otwarta na nowe zjawiska artystyczne, stanowi zatem miejsce ważnych prób i debiutów. Skupia się na niekomercyjnych, eksperymentalnych i alternatywnych realizacjach, tworzonych i pokazywanych na miejscu lub też w innych niekonwencjonalnych przestrzeniach i miejscach publicznych, tworzy projekty wspólnie z indywidualnymi artystami, galeriami i grupami artystycznymi zarówno w Polsce, jak i za granicą, prowadzi wymianę pomysłów, doświadczeń, projektów i informacji o sztuce, a także jest obszarem prezentacji i bezpretensjonalnej zabawy. W Łodzi stanowi szczególną kontynuację historii miejsc, określających drogę łódzkiej i polskiej awangardy oraz przyczyniających się do utrwalenia mitu tego miasta jako jednego z ośrodków eksperymentalnego i progresywnego ruchu artystycznego. Oprócz Galerii Wymiany Józefa Robakowskiego jest też najdłużej funkcjonującym prywatnym ośrodkiem sztuki w Polsce, istniejąc w ciągle zmieniającej się rzeczywistości ostatnich trzydziestu lat, i w opinii wielu polskich twórców, historyków i krytyków sztuki stanowi ważny punkt dla zachowania równowagi na urynkowionym i pragmatycznym polu współczesnej sztuki.

Od 2001 do 2009 roku Galeria Wschodnia była miejscem uroczystości związanych z przyznawaniem dorocznej nagrody im. Katarzyny Kobro, której pomysłodawcą jest Józef Robakowski (obecnie ceremonia ta odbywa się w Muzeum Sztuki w Łodzi). Od 2001 roku lauretami nagrody zostali (uhonorowani także minipokazami w Galerii): Zbigniew Dłubak, Jurgen Blüm-Kwiatkowski, Andrzej Dłużniewski, Krzysztof Bednarski, Teresa Murak, Krzysztof Wodiczko, Jerzy Lewczyński, Zbigniew Rybczyński i Andrzej Lachowicz.

W ciągu trzydziestu lat lat istnienia to wyjątkowe miejsce uczestniczyło w wielu znaczących prezentacjach, promujących m.in. różne pokolenia łódzkiego środowiska twórców progresywnych: II Biennale Sztuki Nowej (Zielona Góra, 1987), Kręgi Wschodniej  (Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, 1991, gdzie pokazano także Miejsca sygnowane, 1999), Galerie lat 80-tych  ("Zachęta", Narodowa Galeria Sztuki, 1990, i Żywa galeria. Łódzki progresywny ruch artystyczny 1969-1997, 1997), Unter einem Dach - Przegląd Galerii Alternatywnych, Podewil, Berlin (1995), Forum Galerii i innych miejsc sztuki, Centrum Sztuki Współczesnej i Galeria Wyspa, Gdańsk, a także Supermarket, Sztokholm (2010). Od 1990 roku w związku z kolejnymi edycjami wystaw Konstrukcja w procesie aktywność galerii wspomagała działalność łódzkiego Muzeum Artystów , a później I i III edycję Łódź Biennale.

Galeria współorganizowała też wiele międzynarodowych projektów: 2001 -Continuum, Łódź, Poznań; 2002-2003 En Route, Niemcy, Hiszpania, Łódź; 2005 - Cafe Europa, Łódź-Berlin (z udziałem łódzkich artystów); jest również siedzibą Stowarzyszenia „Sztuka i Dokumentacja” oraz Fundacji „In Search Of...”, współorganizatora wystawy o Galerii Wschodniej w Muzeum Sztuki w Łodzi.

W tekście wykorzystano  fragmenty pisma interwencyjnego Anki Leśniak;
‘Pechowe jubileusze? Co będzie z Galerią Wschodnią?’ z 2013 roku (www.lodz-art.eu).

FacebookRSS FeedPinterest